علی قنبری، مهندسِ واژه‌ها و کارگردانِ معنا در سینما
در این ساعت سعدِ معلق
که عقربه‌ها از انگشتان تو می‌ریزند
دال‌ها تکثیر می‌شوند
مثل دانه‌های ریز شن
در کفی که هرگز ساحلی ندید.
پنجره‌ها، رو به هیچ
باز می‌شوند یا بسته؟
تفاوتی نیست.
زبان، همان شیشه‌ی بخارگرفته
که هر تصویری را
به ابهام بدل می‌کند
و واقعیت، یک تکه کاغذ پاره
که باد می‌بردش
به سمت کجای این هیچ؟
مترسک‌ها لباس‌هایشان را
به تن باد می‌کنند
و گنجشک‌ها
به زبانی که هرگز آموخته‌اند
آوازی می‌خوانند
در ستایش این
فعلِ خراب.
علی قنبری، متولد سال ۱۳۴۷ در دشتستان (استان بوشهر)، هنرمندی چندوجهی و تاثیرگذار در عرصه‌های ادبیات و هنر معاصر ایران است. او که اکنون در تهران زندگی می‌کند، با وجود تحصیل در رشته مهندسی مکانیک، مسیر پرفراز و نشیب و متفاوتی را در دنیای خلاقیت پیموده است.
فعالیت‌ها و تخصص‌ها:
علی قنبری به دلیل رویکردهای تجربه‌گرا و پست‌مدرنیستی خود در حوزه‌های مختلف هنری شناخته شده است:
- شعر: او از شاعران برجسته دهه‌ی ۷۰ است که با گرایش‌های پست‌مدرنیستی و زبانی منحصر به فرد، خود را در زمره شاعران متفاوت‌نویس قرار داده است. او به دنبال “تکثیر واقعیت” و “تکثیر دال‌ها” در اشعارش است و بر عدم قطعیت و عدم تعین تاکید دارد. زبان او، حتی با وجود استفاده از جملات ساده، به دنبال ایجاد “وضعیت شگرف زبانی” است و به گفته خودش به دنبال “خودویژه” بودن است. او علاقه ای به “پاپ” شدن در شعر ندارد و معتقد است شعر، مانند فلسفه است.
- نویسندگی: علاوه بر شعر، در زمینه داستان‌نویسی نیز فعال است و آثاری را در قالب کتاب منتشر کرده است.
- ترجمه: قنبری به عنوان مترجم نیز فعالیت داشته و آثاری از جمله “آنتولوژی شعر پست‌مدرن آمریکا” (پل هوور) و “زوزه و اشعار دیگر” (آلن گینزبرگ) را ترجمه کرده است. انتخاب آثار او برای ترجمه نیز نشان‌دهنده علاقه‌مندی‌های او به جریان‌های پست‌مدرن ادبی است.
- فیلمسازی: او کارگردان چندین فیلم مستند است که از جمله آن‌ها می‌توان به «سرهمبندی با نادر مشایخی» و «من نه منم، پرتره علی باباچاهی» اشاره کرد. همچنین، وی سازنده مجموعه‌ای از مستندها درباره بازارهای سنتی ایران شامل «بازار بزرگ تهران»، «بازار کاشان»، «بازار وکیل شیراز»، «بازار جلفا»، «بازار روگا انزلی» و «بازار بوشهر» است.
- پرفورمنس آرت (هنر اجرا): او در این زمینه نیز فعالیت دارد و ابعاد تجربه‌گرایانه هنر خود را گسترش داده است.
- تدریس و کارگاه‌های آموزشی: علی قنبری به تدریس در کارگاه‌های آموزشی مربوط به هنر و ادبیات پست‌مدرن، سینما و فلسفه هنر می‌پردازد که این امر نشان‌دهنده عمق مطالعات و دانش او در این حوزه‌هاست.
آثار منتشر شده:
علی قنبری مجموعه‌های شعر و کتاب‌هایی را به چاپ رسانده که دربرگیرنده سبک خاص و نگاه نوآورانه او هستند:
- «شعر ماهی صید ناشدنی» (مجموعه شعر، ۱۳۹۴)
- «یک ساعت سعد با مارک وستندواچ» (مجموعه شعر، ۱۳۹۱): این کتاب که سومین دفتر شعر اوست، با فاصله تقریبی ده ساله از مجموعه دومش منتشر شد و به گفته خودش، به سمت “تکثیر واقعیت” و “تکثیر دال‌ها” حرکت می‌کند و نگاه هستی‌شناسی در آن اهمیت دارد.
- «نقطه پشت فعل خراب یا فرانتس کافکای پشت جلد» (مجموعه شعر، ۱۳۷۹)
- «نامه (به / از) رویا و ضمائم پاره وقت» (مجموعه شعر، ۱۳۸۱)
- «زندگی از پشت عینک کائوچویی» (کتاب)
- «یک زن تئوری در کافه بیتلز» (کتاب)
- «توضیح المسائل شعر به لی لی» (کتاب)
- «شعر زبان زبان شعر» (کتاب، ۱۳۹۹): این کتاب شعری است که زبان را محمل خود قرار داده و بر تجربه‌گرایی تاکید دارد.
- «منتخب اشعار کنستانتین کاوافی» (ترجمه)
- «آنتولوژی شعر پست‌مدرن» (ترجمه)
- «چسب و قیچی در گزارش یک ذهن اجاره‌ای» (رمان، ۱۳۹۴)
سبک و جهان‌بینی:
علی قنبری خود را شاعری تجربه‌گرا می‌داند که متعلق به نسل شاعران دهه‌ی هفتاد است. او بر “شعر زبانی” تمرکز دارد که ارجاع به خود شعر و زبان است، نه مفاهیم بیرونی. در آثار او، “عدم قطعیت” و “عدم تعین” از ویژگی‌های اصلی است، و او معتقد است که “قالب در شعر پست‌مدرن مسخره است” چرا که پست‌مدرنیسم یعنی عدم تعین و فرم و محتوا در هم تنیده است. او آوانگاردیسم و امر نو را در تاریخ ادبیات ماندگار می‌داند.
علی قنبری با طیف وسیعی از فعالیت‌ها در حوزه‌های شعر، نقد، ترجمه و سینما، به عنوان یکی از چهره‌های مهم و متفاوت در ادبیات و هنر معاصر ایران شناخته می‌شود که همواره به دنبال تجربه‌های جدید و گشودن افق‌های تازه در آلویت خلاقه است.
